روان و جامعه

مطالعات روان‌اجتماعی در فضای دانشگاهیِ علوم انسانی و اجتماعیِ ایرانی چندان شناخته‌شده نیست و به‌نظر می‌رسد آشناییِ با این حوزه‌ی مطالعاتی بتواند روحی تازه بر کالبد خسته‌ی آن بدمد. آشناییِ دانشجویان و کارورزانِ علوم انسانی و اجتماعی با این حوزه‌ی مطالعاتی می‌تواند علاوه بر بهره‌مندی از بینش‌های آن و کاربست آن در مطالعات و پژوهش‌های آتی، بستری را نیز برای نقد و بسط این حوزه مهیا کند. باتوجه به ماهیت میان‌رشته‌ای/فرارشته‌ایِ مطالعات روان‌اجتماعی، و ناظر به اینکه تلاش شده است تا برخی از مقالات مهم دانشگاهیِ این حوزه با منطقی عالمانه و کاربردی در کتابِ حاضر دستچین شود، به‌نظر می‌رسد علاوه بر اینکه این کتاب می‌تواند برای همه‌ی علاقه‌مندان به حوزه‌هایی چون روان‌شناسی،‌ روان‌کاوی، جامعه‌شناسی، فمینیسم، مطالعات پسااستعماری، سیاست، مطالعات فرهنگی، و دیگر حوزه‌های علوم انسانی و اجتماعی قابل‌استفاده باشد، همچنین این ظرفیت را دارد که به یک متنِ درسیِ دانشگاهی نیز تبدیل شود.

مجموعه‌مقالاتِ روان‌وجامعه: درآمدی بر مطالعات روان‌اجتماعی، در سه فصل طراحی شده است: «بنیادهای مطالعات روان‌اجتماعی: چرایی»؛ «هویت مطالعات روان‌اجتماعی: چیستی»؛ و «روش‌شناسی مطالعات روان‌اجتماعی: چگونگی». در فصل اول تلاش می‌شود ازخلالِ خوانش دو مقاله، ضرورت و چراییِ پیدایشِ حوزه‌ای چون مطالعات روان‌اجتماعی بررسی شود؛ اینکه این حوزه‌ی مطالعاتی در چه بستری، ازدلِ چه مناسباتی، و در پاسخ به چه ضرورتی سربرآورْد.

فصل دوم، «هویت مطالعات روان‌اجتماعی: چیستی»، شامل شش مقاله می‌شود؛ مقالاتی که توسط سرآمدانِ مطالعات روان‌اجتماعی نوشته شده‌اند و از پرارجاع‌ترین مقالات در این حوزه‌اند و تلاش می‌کنند از چیستی و هویت این حوزه‌ی مطالعاتی برای ما بگویند. مقاله‌ی اول این فصل، «مطالعات روان‌اجتماعی و روان‌شناسی: آیا رویکردی انتقادی درحال ظهور است؟»، به‌قلم استیون فراش، به جنبه‌ی انتقادیِ مطالعات روان‌اجتماعی می‌پردازد و دراین‌راه اصولی را معرفی می‌کند که با تکیه‌ی بر آن‌ها می‌توان جغرافیای یک مطالعات روان‌اجتماعیِ انتقادی را ترسیم کرد.

فصل سومِ کتاب، «روش‌شناسی مطالعات روان‌اجتماعی: چگونگی»، با تکیه بر خوانش دو مقاله به‌قلمِ سایمون کلارک، که بعضاً هم‌پوشانی‌های معناداری نیز با هم دارند، تلاشی‌ست برای پاسخ به این پرسش که یک پژوهش روان‌اجتماعی را چگونه باید انجام داد؟ کلارک در مقاله‌ی اول این فصل، «یادگیری از تجربه: روش‌های پژوهش روان-اجتماعی در علوم اجتماعی»، سعی می‌کند در زمینه‌ی پروژه‌ای پژوهشی با موضوع نژادپرستی در آموزش عالی بریتانیا، نشان دهد که از مطالعات روان‌اجتماعی چگونه می‌توان در محیط علمی پژوهش بهره برد.